Vanaf 50 werknemers eist cao 39 schriftelijke informatie en overleg, drie maanden voor je technologie met collectieve impact invoert.
Dit is de Belgische verplichting die mensen het meest verrast, want in de
internationale AI-literatuur staat er niets over en ze staat niet in de AI Act.
Collectieve arbeidsovereenkomst nr. 39 van 13 december 1983. Telt je
onderneming gewoonlijk minstens 50 werknemers, en voer je een nieuwe technologie
in met belangrijke collectieve gevolgen voor de werkgelegenheid, de
arbeidsorganisatie of de arbeidsvoorwaarden, dan moet je schriftelijke
informatie bezorgen en overleg houden, ten laatste drie maanden voor de
invoering start.
Die informatie gaat naar de ondernemingsraad. Is er geen ondernemingsraad, dan
naar de vakbondsafvaardiging. Is er geen van beide, dan naar het comité voor
preventie en bescherming op het werk (CPBW).
Waarom dit net AI-projecten treft
Een pilot voelt zelden aan als "een nieuwe technologie invoeren". Het voelt alsof
je vier mensen een tool laat uitproberen. Maar zodra het verandert hoe werk wordt
toegewezen, opgevolgd of beoordeeld — en dat is precies wat een nuttige AI-pilot
doet — val je volledig binnen het toepassingsgebied.
Die drie maanden zijn geen opzegtermijn die je op het einde kunt inzetten. Ze
lopen vóór de invoering begint. Een team dat in september beslist om in oktober
live te gaan, heeft de mogelijkheid om dit correct te doen al verspeeld.
Wat de informatie moet bevatten
Twee zaken, en de tweede is degene die mensen vergeten:
- De aard van de technologie en waarom je ze invoert.
- De aard van de sociale gevolgen — en overleg daarover.
"We testen een AI-assistent" voldoet niet aan het tweede. Wat verandert er voor de
mensen die het werk doen? Verandert het hoe output gemeten wordt? Wordt iemands
functie smaller? Wordt er nu iets opgevolgd dat vroeger niet opgevolgd werd?
Wat het je kost als je het overslaat
Minder dan je vreest, en meer dan je zou willen. Aan cao 39 zelf hangt geen
spectaculaire sanctie. Wat ze wel doet, is je ondernemingsraad een terechte grief
in handen geven, net op het moment dat je hun medewerking nodig hebt. En ze
verandert een uitrolvraag in een sociaal conflict. In een Belgisch bedrijf is dat
het dure deel.
Hoe je er hulp van maakt in plaats van een belasting
Voer het overleg als de ontwerpreview van de pilot, niet als een aankondiging.
De vragen die een ondernemingsraad stelt — wat gebeurt er met de mensen wier werk
hierdoor verandert, hoe wordt prestatie voortaan beoordeeld, wat gebeurt er met de
gegevens over individuen — zijn dezelfde vragen die bepalen of de pilot de
werkelijkheid overleeft. Teams die ze in maand één beantwoorden, bouwen iets dat
mensen gebruiken. Teams die ze in maand zes beantwoorden, bouwen opnieuw.
Een volgorde die werkt:
| Wanneer |
Wat |
| Maand 0 |
Kies de use case en de KPI. Stel de nota over de sociale impact op. |
| Maand 0 |
Schriftelijke informatie aan de raad; zet het op de agenda. |
| Maand 0–3 |
Overleg. Bouw ondertussen verder — je zit niet vast, alleen de go-live. |
| Maand 3 |
De invoering start, met een raad die al ingelicht is. |
Het bouwen hoeft niet te wachten. Alleen de invoering.
Minder dan 50 werknemers
Dan geldt de cao niet, en daar zit het merendeel van de Belgische ondernemingen.
De verplichting verdwijnt; de redenering niet. Het faalpatroon voor een kleine
onderneming is identiek — een tool die niemand gebruikt omdat niemand iets
gevraagd werd — alleen komt het zonder juridisch kader aangewaaid.
Unpyle's guidance is practitioner experience, not legal advice. For anything with legal or regulatory consequence — AI Act risk classification, DPIAs, works-council or employment implications — check it with your own counsel. If you are unsure, Unpyle is happy to talk it through with you directly.
Je kan je eigen AI-assistent hierover vragen stellen. Voeg https://learn.unpyle.com/mcp toe als connector in Claude, ChatGPT of Copilot, en hij antwoordt op basis van wat Unpyle publiceert in plaats van op algemeen advies.
Is er iets niet duidelijk, of heb je zin in een virtuele koffie? Kies een moment dat jou past. Dertig minuten, geen verplichting, geen verkooppraatje.
Gepubliceerd door Unpyle, die teams helpt om AI aan het werk te zetten in hun eigen bedrijf. Meer op unpyle.com.